Anlamsızlık Tarihi

- Istakozlar eskiden mahkumlara ceza olarak yedirilen değersiz bir deniz ürünüymüş. 

- “1940'larda erkekler ne kadar çabuk boşaldıklarıyla övünürlerdi, ne kadar uzun süre sevişebildikleriyle değil.” (Adrianne Blue, Metafizikten Erotiğe syf. 73) 

- Kot pantolonlar ilk olarak madenciler için dikilmiş. 

- 20. yüzyılın başında erkek çocuklara pembe, kız çocuklara mavi renkler giydiriliyormuş. Earnshaw Bebek Mağazası’nın 1918 yılında yayınlanan bir gazete reklamında “Erkek çocuklarınıza pembe giydiriniz. Pembe güçlü bir renktir ve erkeklere daha uygundur. Mavi ise daha narin olduğundan kız bebeklere uyar.” yazılıymış. 

 - Eskiden sigarayı doktorların tavsiye ettiği reklamlar çekilirmiş. 

- Koşu bandı aslında suçluları ‘terbiye edecek’ bir makine olarak üretilmiş. 

Örnekler böyle uzar gider. 

 Her şey işte bu kadar hızla değişiyor, zaman geçtikçe amacından sapıp başkalaşıyor. Tarih saf şiddet, öfke ve dogmatizm hikayeleriyle dolu: Engizisyon mahkemeleri, bekaret kemerleri, cadı avı, endüljans, kedilere savaş açan papalar, Jim Crow yasaları, Aktion T4, holokost, trinity test… 

 Tarih asla ders alınacak bir şey değil ve insan asla ders çıkaracak bir varlık değil. O yüzden tarih kitaplarını, genelgeçer kalıpları, değer yargılarını, gereklilik kiplerini ve insanların doğru-gerçeklerini hayatınızdan çıkarın. Kimseye ‘eski gözleriniz'le bakmayın. Çünkü yaşlı yeryüzü için bizler üzerinden silkinerek atamadığı asalaklarız sadece, “keskin bir anlamsızlık tarihinin içinden sürünerek geçenleriz.” 

Üstünde durduğumuz toprak altımızdan kayıp giderken, bizim yaptıklarımız, keyif yarışımız, verdiğimiz zarar, bizden çok önce bu topraklarda yaşayan diğer canlılar için bir tür ‘sonradan görme’ halidir.

Lisa Fischer

2013'te çekilen ve en iyi belgesel dalında Oscar kazanan  20 Feet from Stardom sayesinde tanıdığım harika bir şahsiyeti sizinle tanıştırmaya geldim. Adı Lisa Fischer. 

Fischer, 1 Aralık 1958'de Brooklyn'de doğdu, annesi ev hanımı, babası güvenlik görevlisi ve depo işçisiydi. Sesinde Mariah Carey, Toni Braxton ve Tina Turner saklı bu güzel kadın, müzik hayatına vokalist olarak başladı. Müzik kariyeri boyunca Chaka Khan, Beyonce, Dionne Warwick, Dolly Parton, Bobby McFerrin, Alicia Keys, Lou Reed, Louie Vega, Aretha Franklin, Tina Turner ve daha birçok isme vokalistlik yaptı. Fakat vokalist olmanın ötesinde yetenekleri vardı, güçlü sesini bir enstrüman gibi kullanması ve kendine özgü yorumuyla diğerlerinden sıyrılan, çekici bir kadındı Lisa. Bu yetenekleri sayesinde 1991'de Elektra Records'la anlaşma imzaladı.

20 Feet from Stardom belgeselinde bu konuyla ilgili “Plak anlaşmasının peşinde değildim. Sadece öyle bir anda ortaya çıktı. Yani çok şanslıydım.” demiştir. Plak anlaşmasından sonra 1991 yılında çıkardığı “So Intense” albümüyle de başarıyı yakaladı.

How Can I Ease the Pain single'ı R&B listelerinde bir numara oldu: Tık 
Ayrıca bu şarkı ona en iyi R&B Kadın Vokal Performansı dalında da Grammy kazandırdı.
Fakat Lisa'nın müziğe dair kariyer egosu yoktu hiç. O, şarkı söylemek için doğmuştu, şan, şöhret peşinde değildi: “Bu endüstri kendini sergileyenler, oyun oynamaya istekli olanlar içindir. Bazıları öyle değildir.” demişti.

O sıralarda The Rolling Stones, yeni çıkacakları turneye Lisa'nın da dahil olması için ona teklif götürdüler. Bu konuda Lisa şöyle diyor:

“O gece Mick'in nasıl söylediğini duyup belli bir şekilde tepki verdim. Sanki salonda ikimiz vardık. Garip bi şekilde rahatlatıcıydı.” 

Solo kariyer peşinde olmadığı için teklifi kabul ederek The Rolling Stones'la turneye çıkar ve bu kararı, Mick Jagger‘la o günden bugüne dek uzanan bir dostluğun başlamasını sağlar.

Tamam dostluk demeyelim, çünkü işler biraz karışık.

Belgeselde Chris Botti, “Lisa inanılmaz derecede çok yönlü. O kadar yetenekli olduğunuzda seçenek kaygısı yaşıyorsunuz. Ne yapsam acaba, yani R&B'de mi kalsam gibi. Sonra telefon çalıyor, arayan Mick Jagger, "Stones'a katıl.” diyor. Bunu reddetmek çok zor bir şey.“ der bu konu için. Haksız da sayılmaz.

Böylece Lisa Fischer bir numaralı back-up singer olarak kariyerine devam eder. 1989'dan itibaren 25 yıl boyunca The Rolling Stones'un ekibinin vazgeçilmez ismi olur. Konserlerde Mick Jagger'la birlikte sahnedeki erotik tavırları ve vokal yeteneklerini sergilediği parçalar, dinleyicilerin çok hoşuna gider.

Bunlardan en ünlüsü "Gimme Shelter” performansıdır: Tık
Turneden döndükten sonra Lisa ikinci plak üzerinde çalışmaya başlar ama -belki de yeteri kadar istemediği için- çalışmalar bir türlü bitmek bitmez.

Belgeselde bununla ilgili şöyle cevap vermiş:

“Birisinin arkasında söylediğinizde durum farklı, bilirsiniz. Çünkü onları mutlu etmeye, istediklerini vermeye o kadar odaklanıyorsunuz ki. Ama sonra kendiniz orada olduğunuzda ne istediğinizi ve neyin sizi mutlu edeceğini bulmak zorunda kalıyorsunuz. …İkinci bir plak üstünde çalışıyordum ve bilmiyorum uzun sürmüştü, fazla uzundu. Tüm bu insanlar benimle ne yapacaklarını bilmiyor. Ben de benimle ne yapacağımı bilmiyorum. Bu asla anlayamadığım şeylerden biri.” 

Mick Jagger’ın teklifini kabul etmeyerek solo kariyer yolunda adım atsaydı muhtemelen bugün çok daha fazla insan tarafından tanınacak, sevilecek, dinlenecekti. Araştırdıklarımdan çıkardığım kadarıyla Lisa Fischer’da özel bir şeyler var. Kendini müzik yapma tutkusu dışındaki her şeyden arındıran, şarkı söylemek meşguliyetinin her saniyesinden zevk alan, alkışa ihtiyaç duymayan, kendini müzikle doyuran kadınlardan.

“Küçük bir tüysünüz, biri sizi üflüyor, süzülüyorsunuz. Ve düşmüyorsunuz, başınızı vurmuyorsunuz. Hafifçe iniyorsunuz. İşte ben şarkı söylerken böyle hissediyorum.” diyen büyülü bir kadın o.

Sakin ve gözlerden uzak yaşamına devam eden Lisa, 2009'da Tina Turner'ın  50. yıl dönümü için çıktığı turneye katılır. O sıralarda 51 yaşındadır.

Konserde “It’s Only Rock'n Roll (But I Like It)” parçasında Tina onu sahneye çağırır ve Lisa şarkıyı muhteşem solo performansıyla bitirerek hayran bırakır: Tık

Aynı yıl eylül ayında ise Sting'in albümünde vokalist olarak şarkı söyler ve konserlerine eşlik eder. Sting onu şöyle anlatıyor: Tık

Daha sonra 2011'de Jazz trompetçi Chris Botti'yle Newport Jazz Festivali'nde ortaya çıkar. Ve ertesi yıllarda da festivale katılmayı sürdürür.

Yine 2013′te Nine Inch Nails'in Tension turunda vokalistlik yapmıştır.

Yaptığı müziğin yanısıra onun düşünceleri ve bakış açısını da kendime yakın bulduğumdan mı bu kadar hayran kaldım bilmiyorum. Mesela hiç evlilik yapmaması ve çocuk sahibi olmamasıyla ilgili şu sözlerine bakın:

“Bir ilişkiye başlarsınız ve bir enerji ortaya çıkar. Mesela evli bir çiftin odaya girdiğini gördüğünüz anda olduğu gibi. Ayrı ayrı görseniz bile onları bir arada tutan şeyi hissedersiniz. Bende o hiç olmadı. Bu yüzden hep herkese aitmişim gibi geldi. Yani kalbimin bir kısmı, kişiliğimin bir kısmı hep herkese aitti.”

Benim de onu tanımamı sağlayan 20 Feet from Stardom belgeseli sayesinde artık hem sosyal medyada hem de çeşitli etkinliklerde daha çok görülmeye başlaması beni sevindirse de onu canlı dinleyebilmenin şimdilik hayal olduğu gerçeği üzüyor. Yine de geç de olsa tanımış olmak bir teselli.
Hak ettiği yerin çok uzağında olsa da, kendine ait dünyasında müziğiyle var olmaya, ilham vermeye, üretmeye devam ediyor. Çünkü onun dünyaya gelme nedeni bu:

“Ben sadece sokaklarda endişelenmeden yürümek istiyorum. Yani gözlükler takıp saklanmadan başım dik olarak. Bazıları ünlü olmak için her şeyi yapar, bazıları da sadece şarkı söyler. Özel bir yerde insanlarla olmanın dışındaki şeyler önemli değildir. Bana göre benim de asli görevim sadece şarkı söylemek.”

O, Lisa Fischer.
Takdire şayan, nadide bir mücevher.